DÎROKURD

Mîrzayên Merwanîyên Kurd û Zanyarên Asûr Ephrem-Isa YOUSIF* Ji zimanê Îngilîzî**: Xerzî Xerzan Îro, ez ketim pey şopa xeyala Mezopotamyaya jorîn û lehengên wê. Min hew xwe dî, ez di dawîya sedsala dehan, an ya rasttir, di sedsala yanzdehan (piştî zayînê) de bûm. Ev yek, wekî rakirina lehîyê ji hêla pêlên deryayê yên serdema me ya ber bi serdemeke dî ve bû, a ku hin warên ji hêla dîrokê ve dewlemend û veşartîmayî derdixist meydanê. Xanedana Mîrên Merwanî, di nav bera salên 372 û 478 (koçî) / 983 – 1085 (zayînî)   de, herêma berfireh a Diyar Bekr bi rê ve dibir. Çalakîyên wan ên ronak, hêza wan a hikimdar, serketina wan a bicoş, efsaneya wan a leheng dê careka dî çawa bê dîtin? Ewan,   ji bo damezirandina dewleteke nû û xanedaneka ronak,   dema   xwe derbas kir, di wê serdemê de, ciwanî, hostatî, wêrekî û jîrîya xwe bi camêrî xerç kir.   Cizîrê Diyar Bekr (peytexta wê Amedê ye, îro bi fermî Diyarbakır), yek ji her sê herêmên Ciz...

Ji Devê Ewliya Çelebî Fermana Şengalê Wergera ji tirkî: Agît Yazar Xelek 1 "Ferman bi destê Melek Ahmed Paşa fetihkirina çiyayê bi por, çiyayê Sîncarê” Ezbenî. Wexta Melek Ahmed Paşa waliyê Diyarbekirê bû, ev Yezîdîyên Çiyayê Sîncarê, êrişî mal û milkên gundiyên Mêrdînê dikir û riyên bazirganan dibirrî û ew dişêlandin. Paşê temamê xelkê herêmê hatin cem Paşayê me yê dilfireh. Gilî gazinên xwe jêre gotin û merhemet ji wî rica kir. Paşayê me ê dûr didît ev kesên giliyên xwe anîbû gel wî, li dîwana Diyarbekirê li huzûra xelkê, ew ji cem xwe qewirandin. Ewan kesan jî nifir li Paşê kirin û bi dilên şikestî li Mêrdîn û li gundên xwe vegeriyan.  Lê li hêla din Paşa di dilê xwe pilanê fermanekê rake li ser van Kurdên bi porr û ser bi mû. Paşê di dilê xwe de got: 'watey şiîrê di dilê şaîr de veşartiye...' Rojekê Melek Ahmed Paşa bi ûcba cixurandinê nameyek şermezarkirî ji Xanê Bilîsê re şand. Wî jî nexwest di bin şermezarkirina Paşê de bimîne û wî jî name...

ZERDEŞTÎ DI EYNEYA DÎROKA K ’ URDISTANÊ DA DANEYÊN JIBÎRKIRÎ Ezîz ê Cewo (Azîz Mamoyan) Piştî weşana p’irtûka me a “Zerdeşt Pêxember (Rûpelên dîroka “windabûyî”...)” [1] gotar, name, peyam û şiroveyên xwendevanan dan xuyan, ku di nava civaka k’urdî da helwest û têgihîştineke yekawa û yekr’engî li hember vê mijarê nîne. Eger hinek r’ewşenbîr û mitaledarên k’urd, wisa jî xwendevanên dilêşên dîroka net’ewî bi baldarîyeke mezin weşana wê berhema me pêşbazî kirin, nêrînên xwe anîn zimên, lêbelê ji pirsên hinek xwendevanan jî dîyar bû, ku, her çiqas di nava  gel da li hember pirsa zerdeştîyê r’ûdaneke hestyarî ya piştheşî heye jî, lê dîsa, bi giştî kêmasîya zanîyarî û danayên di derbarê vê ola pêşîyan a kevnar da xwe dide xuyan (ango, nexwendîtîyek a olî li holê ye!). Ji hêla dinê va di vê pirsê da ew qalib , ên ku ji hêla “dîroknûsên” sîstêmên desthilatdar va hatine danîn û hewldanên qewalên(mîssîonêr) bawerîyên bîyanî di têgihîştina mijarê da hinek pirs derdixin h...